טקסט

¶1גאנץ חודש אלול, אנהויבנדיק פון ראש-חודש אלול, איז דאך ווי דער אלטער רבי זאגט איז דאס דעמאלט א צייט, בדוגמא ווי א מלך בשר ודף, ווי א כוסר דא למטה, געפינט זיך ניט אין זיין שטאט, נאר ער געפינט זיך אין פעלד, די אלע מענטשן וואס געפינען זיך אין פעלד, וואס זי איז דאך ארום אט דער שטאט, קוקט ער אויף יעדערער פון זיי, און אויף אלעמען צוזאמען, מיט א שמייכל'דיקן פנים און מיט א פריילעכן פנים, אין וועלכן מ'דערקענט גלייך אז ער האט זיי ליב, און ווארט, און איז גרייט, אז בשעת זיי וועלן זיך צואים ווענדן און אים באגריסן און בעטן ביי אים בקשות ווי מ'בעט ביי א מלך אין וועלכע זאכן מ'נויטיקט זיך, איז ער גרייט אויף צו ערפילן אט די בקשות, ווי מ'ערפילט א בקשה מיט א פריילעכן פנים און מיט א שמוחל'דיקן פנים, וואס ס'איז געווענדער צו דעם וואס בעט אט די בקשה און די אלע ארומיקע.

¶2און נאך דערויף, און דאס גיט דאס כח צו די וואס געפירן זיך אין פעלד, אז בשעת דער מלך קומט די צייט און ער קערט זיך אום צו זיך אין שטאט, און דארט אין זיין פאלאץ גייען זיי אים נאך, און גייען אויך אריין אין שטאט, פון פעלד. אזוי ווי דאס איז דאך א משל געגעבן געווארן דורך א נשיא בישראל, וואס ס'איז געווען אויך א מורה דרך האט געלערנט די דורות נאכם ווי אזוי מ'דארף זיך אויפפירן אין טאג-טעגלעכן לעבן איז דאך פארשטאנדיק, אז וויסנדיק אז דאס וועט דערגיין צו יעדער אידן און צו אלע אידן, איז דער משל די דוגמא אויסגעקליבן געווארן אין אזא אופן, אז מ'קען פון איר אפלערנען אין די אלע פרטים פון דעם משל, אז אזוי וועט דאס אויך זיין אין נמשל, וואס דער נמשל איז דאך, ווי דער אלטער רבי ערקלערט, איז דאס יעדער איד ווי ער געפינט זיך און גייט אריין אין חודש אלול, אין וואס פארא טאג ס'זאל ניט זיין אין חודש, על אחת כמה וכמה אין גאר א גרויסער מאס, ווען דאס איז א טאג וואס ווערט אנגערופן ראש חודש, ער איז דער ערשטער טאג פון חודש, און אזוי ווי א קאפ פון דעם חודש, וואס די קאפ פירט זיך אן מיט אלע אברים פון גוף, אזוי איז אויך דער טאג פון ראש חודשהמלך פירט אן און גיט כח, און באווייזט א וועג ווי אזוי מ'זאל זיך אויפפירן אין די אלע טעג פון דעם חודש, נאך מערער וויפל מ'וואלט דאס געוואוסט פון זיך אליין ווערט דאס אפגעלערנט פון דעם ראש-חודש לויט אט דעם משל.

¶3ס'איז דאך זעלבסט-פארשטענדיק פון דעם משל, אז דאס באציט זיך, און דאס האט א שייכות ניט נאר צו שרי המלך, נאר אדרבא דער עיקר משל איז גאר אויף די ענפאכע מענטשן וואס זיי געפינען זיך אין פעלד, דערפון אויך פארשטאנדיק, אז דאס איז ביתר שאת וביתר עוז בנוגע צו קינדער, ווי מ'זעט דאס אויך אין משל, אז בשעת מ'וועט קומען צוגיין צו קינדער און מ'וועט זיי זאגן, אז דער מלך פון זייער מדינהוועט זיך געפינען אין פעלד, און דארט האט יעדערער די מעגלעכקייט אויף צוגיין צו אים, און באקומען פון אים א שמוחל און א געלעגנהייט אויף צושטעלן דעם מלך די בקשה, און ער וועט זיי ער פילן, ווארום דער מלך ווארט אויף דערויף איז דאך פארשטאנדיק, ווי מ'זעט דאס בפשטות אין משל, אז יעדער קינד איז ניט נאר ער וועט דאס טאן, נאר ער וועט דאס טאן מיט דער גרעסטער שמחה, און וועט פארלאזן אלע זיינע אנדערע זאכן כדי צו קענען טרעפן דעם מלך פנים אל פנים, און וועט זיין דערביי פארזיכערט, ווארום דאס האט אנגעזאגט געווארן אין תורת אמת, אז אזוי וועט דאס זיין, אז דער מלך וועט אים אויפנעמען מיט שמחה און מיט א שיינענדיקן פנים, און ער ווארט, אז דער קינד זאל ביי אים בעטן וואס אים פעלט און וואס ער פארלאנגט, און ער וועט דאס מקיים-זיין. און ווי מ'זעט דאס אין משל מ'דארף אויף דערויף ניט האבן קיין אריכות, ווי מ'פילט אליין בא זיך, אז ווען מ'קומט צו אייך צוגיין און מ'זאגט יעדערן פון אייך, אז פארלאזט אלע דיינע זאכן, ווארום דו האסט א ספעציעלע געלעגנהייט, מערניט וויאט דעם חודש אין יאר, אויף טרעפן זיך פנים אל פנים מיטן מלך, און זען אים און רעדן מיט אים און באקומען פון אים אלץ וואס דו פארלאנגסט איז פארשטייט מען דאך ווי יעדערער פילט פון אייך, און ווי דאס קומט אראפ דערנאך אין פועל, אין זיין אויפפירונג.

¶4וואס ווי מ'זאל זיך אויפפירן און ווי מ'זאל ניט שטיין אין חינוך אין דער אייגענער ערציאונג, אויף די אויפפירונגען טאג-טעגלעכן לעבן, אפילו אין א חדר אדער ווען ס'געפינט זיך דערביי דער פאטער אדער דער רבי אדער דער מדריך שלו, איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס קומט ניט צו דעם געפיל פון כבוד און אהבה און יראה וואס ס'איז דא בא דעם קינד, אז דאס רעדט זיך נאך וועגן א זאך וואס איז העכער נאך פון זיין פאטער און מוטערמלמו און דעם רבי און מדרי, און דאס רעדט זיך וועגן דעם מלך פון דער גאנצער מדינה, אויך וואס ער איז דער מלך אויך פון זיין פאטער און זיין מוטער, און פון זיינע רביים, פון זיינע מחנכים, און צוזאמען דערמיט אויך דער געפילט פון גליקלעכקייט, וואס דער קינד געפילט בא זיך, וואס מ'גיט אים אט די געלעגנהייט, און דער מלך אליין פארנעמט זיך מיט איםאון הערט זיך צו וואס ער וויל און פארלאנגט פון אים, און טוט דאס אלץ מיט א פריילעכן אופן און אין א שמייכל'דיקן אופן.

¶5קומט צוגיין תורת אמת און זאגט יעדערן פון איין, און זאגט יעדערן פון אונז, און זאגט דאס צו כלל ישראל, אז איר זאלט וויסן זיין, אז אזוי איז דאס בפועל ממש. אף על פי וואס מ'זעט דאס ניט מיט פליישיגע אייגן, רירט דאס ניט אן אינגאנצן די מציאות פון דער זאך און די שטארקייט פון דער זאך, אז דאס איז פארקערט דאס איז נאך שטארקער און פועל'ט נאכמערער אויף ווי א זאך וואס מ'זעט דאס מיט עיני בשר, וויבאלד אז מ'ווייס אז די זאך איז אזוי הויך, אז עיני בשר קענען דאס ניט זען, און צוזאמען דערמיטפארנעמט זיך דאס מיט יעדערן פון אייך און מיט אלעמען צוזאמען, ובסבר פנים יפות איז דאך דעמאלט די אהבה צום דעם מלך, און דער גלוסט און דער פעסטער באשלוס אויף אויפפירן זיך ווי דער מלך וויל אין דעם טאג, און דאס זאל זיין מיט אזא פעסטקייט, און דער באשלוס זאל זיין, אז אזוי וועט מען זיך אויפפירן דעם גאנצן יאר אויף לעשות לעשותלעשות רצונו יתברך און זען, אז שמים וארץ וכל צבאיהם, ווי ער האט דאס ערשט געזאגט אין די יד-בית פסוקים, זאל צו זיי אויך דערגרייכן דעם מעסעדז, אז איר האט ערשט געהערט פון דעם מלך מלכי המלכים הקב,"ה אז שמים וארץ גייט און דערציילט דאס, אז זי האט ערשט געהערט פון דער תורה, פון דעם מלך, אז זיי זיינען באשאפן געווארן פון דעם אלקים, פון דעם מלך אליין, און אז ער באשאפט דאס אין אזא אופן אז ס'זאל זיין ישמח הוי'במעשה, ווי איר האט געזאגט, אז זיי זאלן זיך אויפפירן אין אזא אופן אויף פארשאפן א שמחה צו דעם בורא שמים וארץ, צום אלקים וואס ער איז באשאפן שמים וארץ, גיט דאס אים א שמחהחומחה מיוחדת. און דאס קומט גלייך אראפ אין זיינע ברכות אין אזא אופן ביז וואנענט ס'ווערט ישמח ישראל בעושיו אז בא יעדערן פון אייך און בא יעדערן פון דעם אידישן פאלק, ובפרט דורך דערויף וואס איר דערציילט זיי איז גלייך איבער אט דאס וואס דער אלטער רבי דערציילט אייך, און זאגט דאס, אז ס'איז אן אמת'ן אמת, אז זי האט זיך געטראפןאון ס'שטייט איצטער צוזאמען מיט דעם מלך, און דער מלך קוקט אויף אייך בפנים שוחקות, און בשעת איר נעמט אן אט די אלע גוטע החלטות, גיט ער אויך נאך אין דעם רצון, אז איר זאלט קענען ערפילן די אלע החלטות טובות, ומתוך שמחה וטוב לבב, ווי געזאגט ישמח ישראל בעשיו, ובפרט אז איר וויגטנאך אזוי איין ווי דערמאנט פריער אויף אלע אידישע קינדער, און אויף יעדער אידישער קינד, פונקט ווי איר ווירקט דאס אויף מיט זיך, ווי איר האט ערשט-א געזאגט ואהבת לרעך כמוך און דאס ווערט א כלל גדול בתורה, גיט ער אייך אלע זאכן וואס מ'דארף האבן כדי איר זאל זיין אין א שמחה אמיתית, און זאל קענען זיין דעם אויבערשטנ'ס שליחות,

¶6אויף לעשות לו יתברך דירה בתחתונים, און פארזיכערט אייך, אז עמך ישראל כולם צדיק צדיקים לעולם ירשו ארץ, און וואס דאס איז אויך כולל די ארץ הקודש, אז יעדער איד האט א חלק אין ארץ הקודש, אשר תמיד עיני ה'אלקיך בה, און טוט זיך און פירט זיך אויף אין אזא מין אופןווי דער פסוק איז מסיים, ווי איר האט דאס ערשט-א געזאגט, אז דאס איז מעשה ידו להתפהר, אז דער אויבערשטער בארימט זיך וואס ער האט אזעלכע קינדער מיט וועלכע ער טרעפט זיך בשדה, און זעט ווי זיי פירן זיך אויף בשעת זיי געפינען זיך בשדה, עאכו כמה וכמה ווי זיי וועלן זיך אויפפירן, אז ס'וועט קומען א שבת און א יום-טוב און זיי וועלן זיין בעיובבית הכנסת ובבית המדרש, וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק נאך מערער, אז דאס פארשטארקט נאך מערער דעם מלך מלכי המלכים באשלוס, ער זאל געבן יעדערן פון אייף, און דורך אייך אויך א הוספה אין דער ברכה וואס ער גיט טייערע עלטערן און מחנכן ומדריכים, און ווי דער מנהג איז, אז שוין פון ראש-חודש אלול לעם, דאך דער טאג אין וועלכן מ'געפינט זיך איצטער זאל זיין א צוזאג און א החלטה טובה, מיט א זיכערקייט אז דאס קומט אראפ בפשטות, ולמטה מעשרה טפחים, א שנה טובה ומסוקה בגשמיות וברוחניות, ובגשמיות וברוחניות גם יחון.

¶7us, that this is the time when מלך, it's like the time when there is a king, a king that's of flesh and blood in the field, and everybody is there, and he looks at each and every one of them, to all the people who are there, and when he sees them all together and he smiles and he has this happy countenance, and from this way, that he shows the smile and the joy that he has, this shows thatדער קינג לאו פסט אים, און וועט ווערן וויל זיי קומט קומט ווי מ'וועט, ווען וועל זיי ברענגען זיי א רעקו עסט וואס יע ניט, פארשטאנדיק יא רענוט ווי ווי איז יומט זיי קינג וקען פולפיל אל זיין ניט, דאס זאלן נפש צו זאלן ניט זיין. כח. אחר דאס ווערט ענין הושעניניק. ענינים מוט וראביאלט די רענג בדקשות, ניט קומט ה'תשל מ תם ניט צו של וד, דאס גיבט זיי אים די סטרענג, אז ווען זיי פאל וו אים און זיי גו אינטו דער סיטי, אז ראש וועט בי עבל to קאנטי ניו און to דו אלע די פינקסט וועט איר ניט דער קאפס אויף די אינספיראשיאן וואס ער גאט ביי דער פאקט אז דער קינג גאט זיך דאם די ביאוטיפול רעקעגנישאן.

¶8וואס ר'האט געבן דאס איר אז דאס איז א משל דאס געווען טו איז פאר א נשיא בי ישראל, הוא איז, איד, אןו וטרסט א-ווי אויף-ליייף, די אלטע רבי, און ה טרסט פארו אן די פוטער גענערעישאנס טו קום, און דאס איז צו טיטש א ון טעל איז, ווי שוין קאנדוקט אונזלפס אין דער דיילי לייף. ס'איז דער רבי, ווי אנדערסטענד, אז די דיסטאנסטע ריטש אייטש און אריין וואן אויף וואס, דער משל דארף ער האט געבן אוס, תורה, and it should be in such a way that we should learn from the details of the משל we should understand also how this affects us. In other words, the other רבי speaks about the king, but we have to remember that this is a reflection upon us, and we have to learn something from this. So he says like this, that every single Jew goes into the month of אלול, and especially also throughout the entire year, בשלות אשפעשעלי when it's the head of the month, the ראש-חודש, the first day, and the first day is like the first day of the month, and just as the head directs all the parts of the body, so the head of the month, the day of ראש-חודש, gives direction for the entire month.

¶9And this gives us an understanding of more than what we would understand without it, without this we couldn't understand exactly how to do this and what to do. און די משל, און וואלט דער אלטער רבי גיבסט ווארגן, ס'איז נראה רבי פון די מיניסטערס אויף דער קינג, ביי דאס וואס געבן פון אל די פעיפל אין דער פילד, ערי בודי, ערי פעזטנט, ערי בודי, עניבאדי וואס איז דער, און ס'פעשטלי ווען א קאמסטע קינדערלאך, אז דער רבי זעט, דאס איז א ווארי אינטערסטיק ן פינק, א יז ווי קומען טעל די קידס, א יב. מען conteverybody would run, with the brightest of joy, and you give up everything, whatever you're doing! You drop everything you're doing, we gotta go see the king! We'll have an opportunity to meet with him face to face!

¶10אריינדאסט אפלם! ער איז גאנא גיבן וואראבער די ישגבן! און ס'זעט דער רבי, י'איז על-סמאלט קידס, יו דא ניט עני עקספלינייש, פארקעשו וויל אנדערסטען דאס פרי ווי ווי זיך. און י'שו ער אנדערסטענד, if you'האב א צענץ, to מיט פייס-טו-פייס וויט דער קינג, און גער ערעפינגען יו ואן, אז יו קען יוסט אימעדשען ווי ווי פיל על דער פרי מומענטאון how you would קאנדוקט yourself. נאמרא how nice and good you are, נאמרא what great kids you are, but when you know, of course, that from your parents you learned, and from your teachers, and from your counselors and so on, but nevertheless, when you know that you have to go to sleep, then you'll have an opportunity to come to see the king, הי'ו baby, you're going to really change, and you're going to really fix yourself up to me 100% in every sense of the world, because you know that you're going to come now face to face, ס, so you'll have a fear and you'll have this feeling that יגנקמי איז גאנען מיט די קינג! און... און... So, even-ס ו, די קינג איז נאך א ראי קינג! איז דער king אויף יו פארע נטס און אויף יו גרענט פארנטס'א, און איז דער king אויף קינקערס און אויף יו רבי'ס, און איז דער king אויף א יודע פעינצלערס! איז דער king אויף אר plate reservesאון not only to us, but to כלל ישראל, to אל די פיפל וואה אהי," און די אנטייער פיפל אין בישביל, וראו דער ווא רלד, אז דאס איז דער ווי עט איז, אקטשעלי, איז נאך שוין ווארץ, וואס דאס איז די ווי וו ארקס, זאגט דער רבי, וואס יו דא נט סי אים, יו דא נט סי די קינג, צי הוי'נאו אז דאס איז די ווי עט איז?

¶11זא, און א קאנטרי, סאמפפי םאנא נט סי, because it's so high that you'קעט see it, that stage you're higher than something that you'קעט see with your own eyes! So, therefore, this makes you feel, yeah, still, more excited about the whole situation. And we know that the עתה חבודו של עולם, דער מלך פרסד און דער מלך בעלכי הבלכים, רעשיב זאס, בסבע פנים יפות, he טעסס ווי די סמייל, ווי לא ון זו אן. So, at this very moment we make up the termינשות, מקעך א רעזאלו שיען, און וועט טעג דער קינג, ליסן, דערנאך וועט זיין ווער גענע דו וואס רבינו של ים וואלט א וסטו דו! און ווערן מענטשן דער שמים ועד וכל צוויילן ווי מענטשעט בפאר? קען מען זיי, אז תית קינדערלאך, מען דער רעזאלו שיען, און ווער גענע ברענג די עט מעסעדזש, that we should know and be able to tell them, that we are here and we are gonna tell them, that the תורה told us, that we are gonna have them, וועגן דסט קאנדאקט דאססעלבס אין ס וטש א ווי, אז ישראל אחת שם במעשה ווי די רבונות שלהרן וויל בי ורי פראו דו וס, and we're gonna bring great joy to the creator of heaven and earth, to דער רבינו של אורם.

¶12פארקאנט דער אויבערשטער ווי קריערטער פון heaven and earth, ווען דער העסט קינדערלעך אויף דווינג ווארט ווארטס? די פרענגסט דער רבינו שלא רם מה שמחה! ס'איז וואך הפנס ווען א ון עפינער, ווען ער האט זאך נייס קיד? סיי זאל זיין רבינו שלא רם? גיז מה בבחות, and in such-א-ווי, that each and every single one should be blessed with everything that you need, ביי אייטש, ער ארי-וואלט ערי ווער גייט עשה ובאלדכבא ובאלדכבא ובאלדכבאלבא וואס ער זאגט געוואר נגיבות. און דאס איז וואלט דער אלטער רבי קיינפט די טיטשע ס, און דאס איז וואנדערשטעראון ער וויל בי ויבט ישבחי ישראל בעשיו ווי וויל בי ס ו-הפי מוטי רבינו של עולם, וועגן ער שייגט אין רבינו של עולם, ווען ער קריאנט דאס און ער גיין דאס די אפטוניטי אז ווי שוין בי עבל טו וואר ווי וו אנטס.

¶13און נא רא ניט פון יאר סלף קידס, But you gotta think about all your other friends, ויהבט לרעך כמוך, ווי said כלל גדול בתורה, this איז דאך קדום און א ווי רי ביג רול אין דער תורה, זאגט ורמעמד ווי gotta think about, א קיד זאל פה ונבך אהרן תורה יטרי,"' ווי די נט געט ריטש אין די ד'אמות, אין טער דאס קארגארי, ווי וכי נהא קינדער לך,"'."'."'."' And this will help when you will expand your love and your attention to others, this will help that you should get everything that you need with a great deal of true שמחה, און דרביי נישן זיינען, און דרביי נישן זיינען זיינען זיי נארן?

¶14וואס ווערט צדיקים וועגוייטער כנקע ולעדן! ס'איז דאך רבי, דארט ווי טאקער ביי א תלעדן? דארף זי מאןי לעט רעפטער הונדערט און טווייטע יערס, ביי ווי מין, דארף זיין דער כנקע ארץ ישראל?! פארשטער כנקע אין ארץ ישראל! אורו ה'אלקיך בה מראשית השנה ודחק שנה! אן ארץ ישראל די רבונשטעלם זיין איז א סעט פון מגידי גביעה טו די רבונשטעלם! די רבונשטעלם ווילאי מיי דעם, אים קלער אז יג יב דעם ארויפינג! ענה ס'איז גאר דער... ווייל? ווי ס'קענדאקט עס זיך בשדה, און ער איז ספעשיעלי אין עצה, און ווי ס'איז זא נייס אין דער פילט, נא ער זעט, ווי נגדע נקמין טי די סירי, אין דלקם שבת, אין יום-טוב, אין נקמין טי די שול, און אין נקמין טרבה תמיד ריש, ווארא טרמענדעס אימפרוונעט דער וביעא דבר רעא, אבער ווארא פארסט אנטיל דאצו דער מלך מלכי המנחם הקדוש ברוך הוא, דער רבינו של עולם, אים זעלף, קי מי גסט די סייש ן א פסרי מומענט, צו גיב אייטש און ערי-ו אן ווי ו, און אייטש און ערי-ו אןו וס, און איר פערענטס, און איר טיטשערס, און איר קאונסלערס, און ערבארי הוסט טייב'ער ווי ווי די ו, דער פרמכא שחודש אן ווער ס'שו ט בי, די ס'איז א חלטה טובה, די ס'פערפעקט רעזאלושיען, סא די רבינו של ולם איז ארם אריקלי ווי דא ווען איז פרעשטן, בטאלט, מקראת ווי א גוט רעזלו שיענס די רבינו של ולם וויל גיב וס ווערן ס'ווערט וויל בי א שנה טובה ומתוקה א גוט און א סוועיטי ר, און דער רבינ'ס צייט דו-ויי ווי בגשפיות ורוחיות, מעטעריעלי און בריטשעלי און בריטשעלי און מעטעריעלי גם יחד!